Subscribe RSS

Tag-Archive for "kwatery Władysławowo"

Flora i Fauna nad Zatoką Gdańską paź 21

WładysławowoFauna bezkręgowców Nadmorskiego Parku to tereny WŁADYSŁAWOWO, Jastrzębiej góry, Karwi, Ostrowa, Karwińskich błot, Swarzewa, Zatoki puckiej, i wiele innych.

Bezkręgowce stanowią prawie 99% wszystkich znanych gatunków zwierząt. Przedstawiciele poszczególnych grup zwierząt bezkręgowych zajmują różnorodne œrodowiska lądowe jak i wodne.

W wodach i wilgotnych terenach lądowych spotykane są między innymi pierœcienice. Skąposzczety spotyka się w różnych typach zbiorników wodnych, jak na łąkach, torfowiskach, w glebie i œciółce. Są tu doœć pospolite gatunki jak Mesenchytraeus armatus, czy Cognettia sphagnetorum. Spotykano tu też rzadkiego łąkowego skąposzczeta, Buchholvia fallax. W różnych œrodowiskach lądowych (w próchniczej glebie, wœród szczątków roœlinnych) znaleŸć można przedstawicieli rodzaju Fridericia (np. F. bisetosa, F. galba, F. ratzeli). Spoœród dżdżownicowatych odnotowano doœć pospolite, występujące w różnych warunkach ekologicznych gatunki z rodzaju Dendrobaena (D. rubida i D. octaedra). Ciekawą grupą są niesporczaki – drobne (0.05-1.2 mm), waleczkowate zwierzęta, ze słabo wyodrębnioną głową i czterema parami odnóży zakończonych pazurkami lub przylgami. Znane są wœród nich formy morskie, słodkowodne albo lądowe, ale zawsze wymagające do aktywnego życia wody. Spotyka się je na roœlinach wodnych i lądowych (mchach, porostach), w glebie i w œciółce. Pokarm ich mogą stanowić glony, szczątki roœlinne, pierwotniaki, a nawet wrotki i nicienie.

Mięczaki reprezentowane są przez œlimaki i małże. Spoœród œlimaków odnotowano przedstawicieli szeregu rodzin lądowych, wodnych płucodysznych i wodnych I ťrzodoskrzelnych.

W lasach, zaroœlach, parkach, czy ogrodach spotyka się gatunki z wszędobylskiego rodzaju wstężyk (Cepaea), przedstawicieli œwidrzyków, bursztynkę (Succinea putris), a także największego spoœród naszych œlimaków – winniczka

Ciekawe dla nadmorskiej malakofauny są œlimaki o muszli szczątkowej lub całkowicie zredukowanej. Na drzewach znaleŸć można  pomrowioksztaltnych Lehmannia marginata, o dł. 7,5 cm. Grzbiet i płaszcz ma popielaty lub szary z prawie czarnym rysunkiem. Boki są jaœniejsze – kremowe lub białawe, œluz jest bezbarwny. Œlimak ten zamieszkuje lasy liœciaste i mieszane; przejawia się nocą. Żywi się wyłącznie porostami i glonami żyjącymi na pniach drzew. Innym pomrowem jest Umax ci-nereoniger – duży, dochodzący do 20 cm œlimak o prawie jednorodnym, czarnym lub popielatym ubarwieniu. Jest to także gatunek leœny, który pełza po pniach, chroni się pod korą, w œciółce, czy pod kawałkami drewna. Zjada różne częœci żyjących roœlin kwiatowych, grzybów, zlizuje glony i porosty z pni drzew. Żyje 2-3 lata.

Spoœród nagich œlimaków z rodziny œlinikowatych charakterystyczny jest Arion subfuscus, o ciele długoœci 3,5-7 cm w kolorze rdzawym i rysunku o doœć dużej zmiennoœci indywidualnej. Jego czułki są zawsze czarne, a stopa kremowa. Œluz ma zwykle barwę od żółtej do pomarańczowej. Jest to gatunek pospolity w całej Polsce, w różnych typach lasów od liœciastych po monokultury sosny, gdzie brak zwykle innych gatunków œlimaków. Występuje też w zaroœlach, na polanach, rzadziej synantropijnie. Jest grzybożerny – zjada zarówno grzyby jadalne dla człowieka jak i trujące.

Z rodziny krążałkowatych spotkać można Discus rotundatus. Ten pierwotnie leœny œlimak okazał się bardziej plastyczny niż inni przedstawiciele tej grupy i w miarę utraty swojego naturalnego ekosystemu opanowywał œrodowiska antropogeniczne. Obecnie oprócz lasu spotkać go można w parkach, ogrodach, ruinach, na gruzowiskach, czy œmietniskach; nierzadki jest także w jaskiniach. Żyje w œciółce, gdzie jest doœć silnie przywiązany do zbutwiałego drewna, ze względu na bytujące tam grzyby i glony, które stanowią jego podstawowy po karm. Dodatkiem do takiej diety są roœliny wyższe, grzyby kapeluszowe, szczątki pochodzenia zwierzęcego, np. martwe stawonogi.

Spoœród œlimaków wodnych na uwagę zasługują gatunki przodoskrzelnych odnotowane u nas tylko w Zatoce Puckiej/ciekawe tereny Władysławowa, Swarzewa, Pucka, HEL/ jak Rissoa inconspicua i R. membranacea oraz wy stępujący tak w wodach słodkich jak i słonych: Theodoxus fluviatilis – aklywm przez cały rok, żywiący się glonami, detrytusem, gąbkami, a nawet padliną. Niewątpliwie najliczniejszym typem bezkręgowców są stawonogi, rep re zen Iow. i ne przez skorupiaki, pajęczaki, wije i owady. Fauna lądowa skorupiaków ogranicza się do różnych gatunków stonóg, których przykładem jest prosiom I Porcelio scaber, spotykany w borach, pod korą starych pniaków. Na plażach r/ę sty jest zmieraczek (Talitrus saltator), przedstawiciel obunogów, który odżyw lit się szczątkami roœlinnymi wyrzuconymi przez morze.

Z fauny pajęczaków licznie reprezentowane są pająki. Oprócz gatunków wyslŤ, |”i jących na całym obszarze Polski, jak pospolity w runie wilgotnych Iumiw Floronia bucculenta, Myrmaranthia formicaria, czy też Agroecna i>rn\ln)Ľ (znanego zresztą z niewielu stanowisk w lasach liœciastych i mieszanych), wypują tu gatunki charakterystyczne dla wydm, czy nadmorskich borów sosnowych. Warto wymienić Arctosa perita perita – pająka palearktycznego notowanego na wydmach piaszczystych nadmorskich i œródlądowych, a czasami nawet na polach uprawnych. Na szczególną uwagę zasługuje Pardosa calida – gatunek rzadki, występujący wyłącznie w borach sosnowych tuż nad brzegiem morza, a także Philodromus fallax, występujący u nas tylko na wydmach nadmorskich i znany z niewielu stanowisk, wœród których wymienia się Półwysep Helski/tereny Władysławowa, KuŸnicy, Chałup,Jastarni, Helu/.

Najbogatszą i najsłabiej poznaną grupą pajęczaków są roztocze. Stosunkowo najwięcej danych posiadamy o kleszczach -największych przedstawicielach tej grupy, niespecyficznych pasożytach różnych gatunków kręgowców. Na terenie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego /tereny Rewy, Władysławowa, Jastrzębiej góry, KARWIA, Ostrowa, Swarzewa, itp./ odnotowano np. kleszcza sikorzego (Ixodes arboricola). Jest to pasożyt gniazdowo-norowy, bezwzględnie ornitofilny, występujący w lasach liœciastych, mieszanych, czy parkach, gdzie atakuje plomykówkę, puszczyka, dymówkę, kowalika, szpaka, sikory i wróble. Sporadycznie odnotowuje się też gatunki obce, zawlekane do nas przez ptaki wędrowne, jak kleszcz œródziemnomorski (Ixodes festai), którego znaleziono na kosie. Najpospolitszym kleszczem jest niewątpliwie Ixodes ricinus, gatunek o dużej plastycznoœci ekologicznej, preferujący œrodowiska wilgotne, lasy liœciaste i mieszane. Kleszcze te, niezbyt ruchliwe, skupiają się wzdłuż œcieżek i szlaków wydeptanych przez zwierzęta, gdzie oczekują na potencjalnych żywicieli. Atakują praktycznie wszystkie lądowe gady, ptaki i ssaki, w tym także człowieka. Przenoszą przy tym groŸne choroby, np. borelio-zę, czy tularemię.

Ponadto odnotowano przedstawicieli Bdellidae, np. Bdella iconica, występujący w borach sosnowych i zaroœlach oraz Biscirus silvaticus; Cunaxidae – np. mało znany gatunek Cunaxoides kielcz,ewski\ Zerconidae – Parazercon radiatus, eu-rytypowy, występujący w œciółce lasów, borów, w mchach, darni traw, dziuplach, oraz równie pospolity Zer eon trangularis, czy Zer eon zelawaiensis, który z kolei jest gatunkiem borealno-górskim.

W œciółce, w glebie, pod korą pniaków ukrywają się wije. Często spotkać można ruchliwego wija drewniaka (Lithobius forficatus), przedstawiciela pareczników. Z dwuparców występuje tu Polyxenus lagurus, kosmopolityczny, ale rzadko zauważany ze względu na bardzo małe rozmiary. Żyje pod korą drzew i pniaków, a także w œciółce. Do tej samej gromady należy Nopoiulus fuscus, spotykany pod korą pni i mchami w borach sosnowych, czy na torfowiskach. Dostaje się do gniazd mrówek, ptaków, wiewiórek, czy kretów. W niektórych œrodowiskach jest jedynym gatunkiem krocionogów.

Największe zainteresowanie wzbudzają motyle. Najciekawsze to gatunki pospolite, stosunkowo duże i bogato ubarwione, jak np. rusałki (pawik, czy pokrzywik), których pokryte ciemnymi szczecinami gąsienice można spotkać na pokrzywach. Są też bielinkowate, z białymi bielinkami (których żarłoczne gąsienice żerują na roœlinach krzyżowych), ale i ciekawiej ubarwionymi gatunkami, jak szlakonie (rodzaj Colias), latolistek cytrynek (Gonepteryx rhamni), którego samce mają żółte skrzydła, czy zorzynek rzeżucho wiec (Anthocharis cardamines), zwany dawniej motylem au-rorą. Klejnocikami są fruwające wœród kwiatów maleńkie metalicznie niebieskie modraszki, czy płomienne czerwończyki, np. czerwończyk dukacik – Lycaena virgaureae, czy Żarek – L.phlaeas, których gąsieniczki żerują na szczawiu, czy rdeœcie. Z ciekawych wymienić trzeba przedstawiciela zwójkowatych Retinia resinella. Jej żółtobrunatna gąsienica po-|tiwin się w sierpniu na młodych sosnach, drąży nasadę szpilki i jamkę na po-un i/.chni pędu do nasady pączka. Formuje delikatny oprzęd, który razem / naciekami żywicy tworzy naroœl, gdzie gąsienica zimuje. Wyrosła zwane “gala-Niimi” w następnym roku osiągają œrednicę 2-3 cm. W nich zimuje dorosła już liuwa, która następnie przepoczwarcza się. Motyl pojawia się w maju i czerwcu.

Najliczniejszą grupą owadów są chrząszcze. Zaobserwować można je w różnych .lodowiskach – żerujące na kwiatach, liœciach, ukryte pod korą, mchem, czy w glebie. Skryty tryb życia prowadzą biegaczowate – drapieżne, ruchliwe, często nic latające chrząszcze, których najwięksi przedstawiciele (biegacze i tęczniki), należą do gatunków chronionych. Jednym z najpiękniejszych jest tęcznik liszkarz < ’tilosoma sycophanta, bardzo drapieżny, wdrapujący się na drzewa, gdzie ataku-je szkodniki roœlin. Stwierdzono tu też rzadkiego Calosoma investigator. Z, mniejszych wymienić można niestrudka Bembidion velox, żyjącego nad brzegami zbiorników wodnych na piasku, Bembidion guttata, znajdowanego wœród opadłych liœci i innych resztek roœlinnych, czy Bembidion Imllidipenne – na wybrzeżach morskich. W miejscach otwartych i słabo zadrzewionych znaleŸć można Trechus ąuadristriatus. Rzadko spotykany jest Lasiotrechus discus, który prowadzi podziemny tryb życia u pobrzeży wód. Wilgotne lasy zasiedla Leistus rufescens, czy leszcz Nebria brevicollis.

Mieszkańcami lasów są chrząszcze z rodziny kózko watych, których larwy, często ksylofagiczne, drążą korytarze w drewnie. Należy tu dyląż garbarz (Prionus co-riarius), czy borówka brunatna (Tetropium castaneum), która rozwija się w drzewach iglastych. Pospolity jest zmorsznik Corymbia rubra (Lep tur a rubra), której doœć okazałe samice o czerwonych pokrywach, czy mniejsze i odmiennie ubarwione samce spotyka się na kwiatach roœlin baldaszkowych lub pniakach.

Rodzinę bogatkowatych reprezentują kwietniczki Anthaxa quadripunctata i A.submontana. Z kolei ze sprężykowatych stwierdzono np. dwójkowca Selato-somus impressus, Ctenicera pectinicornic, czy wreszcie Negastirius sabulicona, występującego lokalnie na plażach nadmorskich.

Wiosną obserwuje się przedstawicieli omomiłkowatych, często żółtopomarańczo-wych, o czarnych pokrywach i czerwonym przedpleczu. Należą tu pospolity omomiłek Cantharis Jusca, czy C.pellucina, C.flavilabris, C.nigricans, C.livida, C.rufa, a także rodzaj zmięk Rhagonycha (R.lignosa, R.testacea, R.lutea, R.fu-lva). WskaŸnikiem dla mało zmienionych drzewostanów jest Podabrus alpinus, gatunek borealno-alpejski, na niżu rzadki. Ryjkowcowate reprezentują pędrusie.

Dobrze znani są przedstawiciele żukowatych na czele z żukiem gnojowym (Geo-trupęs stercorosus), którego często spotyka się w lasach, gdzie żeruje na butwiejących roœlinach, kale zwierzęcym, owocnikach grzybów. Ma on duże znaczenie dla lasu, gdyż zakopując butwiejące roœliny i drążąc korytarze zwiększa przewiewnoœć i żyznoœć gleby. Rzadziej zauważane są żukowate z rodzaju pług, np. Aphodius sphacelatus i A. granarius spotykane na ekskrementach i szczątkach roœlinnych. Pospolitym szkodnikiem zasiewów jest guniak czerwczyk Rhizostrogus solstitialis (Amphimallon solstitialis), którego larwy żyją w glebie odżywiając się korzeniami roœlin, a także wałkarz lipczyk (Polyphyllo Julio), którego pędraki preferują korzenie sosny.

Interesującym gatunkiem z rodziny skómikowatych jest Trinodes hirtus -mały (1,5-3 mm), ciemny, biyszczący chrząszczyk, pokryty rzadkimi, ale bardzo długimi szczecinami. W Polsce jest on doœć rzadki, znany tylko z kilku stanowisk. Zarówno larwa jak i dojrzale chrząszcze współżyją z pająkami – żywią się resztkami wyssanych przez nie owadów. Przed samymi pająkami chronią je długie i odstające szczeciny.

Owadami rzadziej zauważanymi niż motyle czy chrząszcze są leœni przedstawiciele karaczanów np. zadomka Ectobius lapponicus. Zamieszkuje ona poza lasami także zaroœla i sady, gdzie w œciółce składa kokony, z których już po kilku tygodniach wykluwają się nimfy.

Bogatą grupą są błonkoskrzydłe, reprezentowane przez pospolite żądłówki – osy, objęte ochroną trzmiele, a także mrówki, wœród których obok przedstawicieli rodzaju Fórmica na uwagę zasługuje Lasuis mixtus, gatunek w Polsce raczej rzadki. Odnotowano liczne gatunki Nomadini (np. Namada flavo guttata, N. stra-ciata, N. panzeri).

Œlicznym ubarwieniem zwracają za to uwagę pluskwiaki różnoskrzydłe, z licznymi przedstawicielami roœlinożernych tarczówkowatych, czy znanym chyba każdemu, czerwono-czarnym kowalem bezskrzydłym (Pyrrhocoris apterus). Wiele gatunków z tej grupy przystosowało się do œrodowiska wodnego. Do nich należy wioœlak Corixa panzeri, rzadki gatunek zamieszkujący różne wody stojące, a stwierdzony nawet w Zatoce Puckiej/tereny Pucka, Swarzewa, Władysławowa, REWA, Jastarni, Helu, itp./pluskolec – Notonecta lutea, czy duża (15-22 mm), drapieżna płoszczyca (Nepa cinerea), która poluje na skorupiaki, owady, a nawet drobne kręgowce (kijanki, małe rybki). Na stawach, torfiankach, ale i kałużach można spotkać innego wodnego pluskwiaka – nartnika (Gerris rufoscutellatus).

Jedną z mniej poznanych formacji ekologicznych jest meiofauna denna (zwierzęta drobnych rozmiarów żyjące na dnie). Głównym liczebnie składnikiem meiobentosu Zatoki Puckiej są nicienie. Skąposzczety stanowią natomiast okresowy element. Ze skorupiaków najczęœciej spotykane w meiobentosie są widłonogi Harpacticoida oraz małżoraczki Ostracoda.

Na zróżnicowanie składu jakoœciowego makrofauny bezkręgowej, zwłaszcza bentonicznej, w obrębie morskich wód Nadmorskiego Parku Krajobrazowego wyróżnić w nim można trzy płytkowodne regiony: ograniczony Ryfem Mew Zalew Pucki, zewnętrzną częœć Zatoki Puckiej/tereny Pucka, Władysławowa, Swarzewa, Rewy/ oraz omywające zewnętrzny brzeg Mierzei Helskiej przybrzeżne wody Zatoki Gdańskiej.

Zalew Pucki, zwany też ..Wewnętrzna Zatoka Pucka”, z uwagi na częœciowo poroœnięte przez makrofity dno oraz miejscami względnie spokojne – warunki œrodowiskowe, wyróżnia się najbardziej różnorodnymi zespołami bezkręgowców, zwłaszcza dennych, w skład których – poza skorupiakami – wchodzą przedstawiciele wielu innych gromad bezkręgowców, w tej liczbie: stulbioplawów, wirków, wstężniaków, wieloszczetów, skąposzczetów, owadów, mszywiołów, œlimaków o-raz małży.

Zatoka Pucka/tereny Władysławowa, SWARZEWO/, a zwłaszcza jej płytsza częœć zasiedlona jest przez nieco uboższą pod względem jakoœciowym makrofaunę denną, bowiem brak w niej z reguły przedstawicieli wirków, wstężniaków i owadów. W obydwu regionach Zatoki Puckiej w obrębie Władysławowa dominującym elementem w zakresie biomasy są małże, zwłaszcza omułek bałtycki Mytilus trossulus i rogowiec bałtycki Macoma balthi-ca.

Zatoka Gdańska/Rewa, Mechelinki, WŁADYSŁAWOWO, Swarzewo, itp/, a œciœlej biorąc, jej płytkowodny pas wód przybrzeżnych omywających zewnętrzne brzegi Mierzei Helskiej, w strefie przyboju, tj. do głębokoœci 2-3 metrów, przedstawia najbardziej burzliwe i niegoœcinne dla bezkręgowców œrodowisko życia, do którego – spoœród zwierząt dennych -przystosowały się jedynie bardzo nieliczne skorupiaki, a w szczególnoœci: eurydyka Eurydice pulchra, piaszczyk Bathyporeia pilosa.

To wszystko możesz zobaczyć i dotknąć gołą ręką w miejscowoœciach takich jak Władysławowo, Karwia, Ostrowo, JASTRZĘBIA GÓRA, Swarzewo, Zatoce Puckiej, czy Półwyspie Helskim.

 

wzor. na mat. A. Janty

Polskie wybrzeże paź 08

Obiekty we Władysławowo

Pisząc ten artykuł chcę przybliżyć  walory przyrodnicze Nadmorskiego Parku Krajobrazowego wzorując się na wydawnictwie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego- praca zbiorowa Aleksandra Janty, im więcej się do tych tak bardzo ważnych spraw wraca, tym więcej przynosi oczekiwanych efektów, tak przecież w ostatnich czasach zapominanych przez naszych przedstawicieli władz i nie tylko. Na małym terenie polskiego wybrzeża występuje wiele bogactw różnych form przyrody i krajobrazu, która działalnoœć nie zawsze przemyœlana człowieka prowadzi do degradacji i dewastacji i często bezpowrotnie. Taki piękny park przyrody powinni chronić na co dzień wszyscy ludzie: miejscowi, przyjezdni z kraju i z zagranicy, władze samorządowe, administracja rządowa i władze centralne. Polecane obiekty turystyczne w okolicy to : DW „Afrodyta” Władysławowo.

Specyficzne położenie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego w strefie nadmorskiej południowego Bałtyku, a jednoczeœnie w najbardziej na północ wysuniętej częœci Polski, warunkuje charakter œrodowiska przyrodniczego  oraz procesy występujące w jego obrębie. Podstawowym czynnikiem kształtującym współczeœnie œrodowisko obszaru nadmorskiego parku jest morze. Oddziaływuje ono na stosunki geomorfologiczne, warunki klimatyczne, wody powierzchniowe i podziemne, a poœrednio wpływa także na charakter procesów glebotwórczych i szatę roœlinną. Morze jest także głównym czynnikiem warunkującym kierunki rozwoju gospodarczego parku, do których należą przede wszystkim turystyka i rybołówstwo, a co za tym idzie okreœla intensywnoœć i charakter zmian wywoływanych w œrodowisku przyrodniczym przez człowieka.

Analizując współczesną przyrodę nadmorskiego parku, nie sposób jednak nie brać pod uwagę procesów zachodzących w przeszłoœci, szczególnie w końcowej fazie plejstocenu, w okresie zlodowacenia bałtyckiego oraz w holocenie, kiedy to zostały ukształtowane zasadnicze formy rzeŸby terenu tego obszaru: kępy wysoczyznowe ukształtowane w okresie zlodowacenia bałtyckiego, równiny akumulacji bioge-nicznej wyerodowane przez odpływające wody lodowcowe oraz mierzeje o genezie eolicznej (ukształtowane przez wiatr) i morskiej. Zasięg występowania tych form wpływa na zróżnicowanie typów wybrzeża morskiego w różnych częœciach nadmorskiego parku, a także na intensywnoœć użytkowania œrodowiska przez człowieka. Unikatowoœć œrodowiska przyrodniczego nadmorskiego parku wynika nie tylko z jego nadmorskiego położenia, ale także z włączenia do Parku wyjątkowego akwenu, jakim jest Zatoka Pucka. Niedaleko niej znajduje się piękna miejscowoœć turystyczna Władysławowo, a w niej doskonale zlokalizowany obiekt turystyczny  DW Afrodyta Władysławowo. Park obejmuje tzw. Wewnętrzną Zatokę Pucką, oddzieloną od pozostałej częœci Rybitwią Mielizną, łączącą Cypel Rewski z KuŸnicą na Mierzei Helskiej. Zbiornik ten, o œreadniej głębokoœci 3,23m, ze względu na szereg cech hydrochemicznych i hydrofizycznych jego wód, można okreœlić jako ąuasimor-ski. Jego znaczne domknięcie, przy jednoczesnej znacznej dostawie materii ze zlewni Redy, Płutnicy i Gizdepki, powoduje wzmożenie procesów eutrofizacji wód zatoki. Także i ten czynnik wpływa na koniecznoœć ochrony i ekorozwoju Zatoki Puckiej i jej zlewni.

Czynnikiem stawiającym nadmorski park wœród najcenniejszych przyrodniczych obszarów chronionych Polski i zlewiska Morza Bałtyckiego, obok dużego urozmaicenia krajobrazu, jest także rozległoœć strefy kontaktu lądu z morzem. Na obszarze Parku wynosi ona ponad 150 km, co stanowi około 20% całej linii brzegowej Polski. Strefa ta jest obszarem, gdzie zachodzą najbardziej intensywne procesy i przemiany we wszystkich komponentach œrodowiska przyrodniczego. Analiza dynamiki procesów zachodzących w strefie brzegowej stanowi jeden z podstawowych problemów badawczych dla wielu dziedzin nauk przyrodniczych, a jednoczeœnie dynamika ta jest niepowtarzalną atrakcją dla osób odwiedzających obszar Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Wiele obiektów na terenie Nadmorskie Parku Krajobrazowego można znaleŸć w serwisie internetowym SuperUrlop.com.pl
Wyk. mat. NPK. Pr. zb. A. Janty